Scopus hesabı nasıl açılır ?

Aylin

New member
Scopus kullanımı üzerinden kadın ve erkek araştırmacıların deneyimlerini karşılaştırırken dikkatli olmak gerekir. Erkeklerin doğası gereği sayısal verilere, kadınların ise duygulara daha fazla önem verdiğini gösteren evrensel bir kural yoktur. Araştırmacıların yaklaşımı; eğitim geçmişi, disiplin, çalışma ortamı, kariyer aşaması ve kişisel deneyimler gibi birçok değişkenden etkilenir.

Bununla birlikte, erkeklerin veri odaklı ve kadınların toplumsal etkileri daha fazla dikkate aldığı varsayımını kesin bir gerçek olarak sunmadan, bu iki yaklaşımı akademik değerlendirmeye ilişkin farklı öncelikleri karşılaştırmak için kullanabiliriz.

Veri odaklı yaklaşım: Sayısal göstergeler ne söylüyor?

Örneğin akademik kariyerinin başındaki bir araştırmacı, Scopus profilini incelerken öncelikle yayın sayısına, toplam atıf miktarına, h-indeksine ve çalışmalarının yıllara göre dağılımına bakabilir. Bu yaklaşım, ölçülebilir verilerle mevcut durumu değerlendirmek ve gelecekteki araştırma hedeflerini belirlemek açısından faydalıdır.

Diyelim ki iki araştırmacının da beş yayını var. Birinin çalışmaları toplam 100 atıf almış, diğerinin çalışmaları ise 25 atıfta kalmış olsun. Yalnızca bu sayılara bakarak ilk araştırmacının kesinlikle daha başarılı olduğu sonucuna varmak doğru değildir. Yayınların hangi alanlarda üretildiği, ne kadar süredir erişilebilir olduğu, yazarların katkıları ve çalışmaların niteliği de dikkate alınmalıdır.

Bu örnek, nesnel verilerin gereksiz olduğunu değil, doğru bağlamda yorumlanması gerektiğini gösterir. Sayısal göstergeler araştırma performansını anlamak için yararlı araçlardır; ancak bilimsel kalitenin tamamını ölçmezler.

Toplumsal ve duygusal deneyimler: Sayıların göstermediği ne var?

Başka bir araştırmacı ise aynı göstergelere bakarken yayın üretmek için sahip olduğu zamana, akademik destek olanaklarına, iş yüküne ve araştırma ortamındaki fırsat eşitsizliklerine dikkat çekebilir.

Örneğin çocuk bakımından sorumlu bir akademisyen, araştırma sürecini daha sınırlı zaman aralıklarında yürütmek zorunda kalabilir. Başka bir araştırmacı ise kurumunda güçlü bir araştırma ekibine, düzenli finansmana ve deneyimli danışmanlara erişebilir. Bu farklılıklar, araştırmacıların üretim hızını ve uluslararası iş birliklerine katılım imkânlarını etkileyebilir.

Bu örnekte belirleyici olan cinsiyetin kendisi değil, kişilerin içinde bulunduğu koşullardır. Bakım sorumlulukları farklı cinsiyetlerden araştırmacıları etkileyebilir; benzer şekilde bazı erkek araştırmacılar da ekonomik güçlükler, sağlık sorunları veya sınırlı kurumsal destek nedeniyle benzer engellerle karşılaşabilir.

Dolayısıyla Scopus göstergeleri değerlendirilirken yalnızca ortaya çıkan sonuçlara değil, bu sonuçların hangi koşullarda üretildiğine de bakılmalıdır.

İki yaklaşım birlikte nasıl kullanılabilir?

Veri odaklı değerlendirme ile toplumsal deneyimleri dikkate alan değerlendirme birbirinin alternatifi değildir. Birlikte kullanıldıklarında daha kapsamlı bir akademik değerlendirme sunabilirler.

- Sayısal analiz: Yayınların sayısını, atıf eğilimlerini ve araştırma alanındaki görünürlüğü inceler.

- Bağlamsal analiz: Araştırmacının çalışma koşullarını, araştırma süresini, iş birliği imkânlarını ve disiplinin özelliklerini dikkate alır.

- Nitel değerlendirme: Çalışmanın özgünlüğünü, yöntemsel sağlamlığını, bilimsel katkısını ve toplumsal önemini araştırır.

Araştırma değerlendirmesinde bu yaklaşımın güvenilir bir dayanağı da vardır. San Francisco Araştırma Değerlendirmesi Bildirgesi (DORA), atıf sayıları ve h-indeksi gibi ölçütlerin dikkatli kullanılmasını; göstergelerin açık, şeffaf, bağlama uygun ve adil biçimde değerlendirilmesini önerir. DORA'nın 2024 tarihli rehberi, hiçbir tekil göstergenin araştırma kalitesinin bütün yönlerini temsil edemeyeceğini vurgular. DORA'nın nicel göstergelerin sorumlu kullanımına ilişkin rehberi.

Buradan çıkarılabilecek sonuç şu: Akademik başarıyı değerlendirirken sayıların sağladığı karşılaştırılabilirlikten yararlanmalı, ancak sayıları üretme fırsatlarının herkes için aynı olduğunu varsaymamalıyız.

6. Scopus Atıfları, H-İndeksi ve Akademik Başarı Arasındaki İlişki

Scopus hesabı açan araştırmacıların bir kısmı, zamanla yayınlarını ve atıflarını takip etmeye başlar. Bu noktada üç kavram özellikle öne çıkar.

Atıf sayısı: Bir araştırmacının çalışmalarına diğer yayınlarda kaç kez atıf yapıldığını gösterir. Atıflar, bir çalışmanın bilimsel literatürle ilişkisini anlamaya yardımcı olur; ancak atıf yapılması her zaman çalışmanın olumlu değerlendirildiği anlamına gelmez.

H-indeksi: Bir araştırmacının en az h sayıda atıf almış h yayını bulunmasını ifade eden bir göstergedir. Örneğin h-indeksi 8 olan bir araştırmacının en az sekiz yayını en az sekizer atıf almıştır. Bu ölçüt, yayın sayısı ile atıf etkisini birlikte değerlendirmeye çalışır; fakat kariyer süresi ve araştırma alanı gibi etkenlerden etkilenir.

Yayın sayısı: Araştırmacının veri tabanında indekslenen çalışmalarının sayısını ifade eder. Ancak her yayının kapsamı, özgünlüğü, katkısı ve bilimsel etkisi farklı olabilir.

Bu göstergeleri karşılaştırırken iki önemli noktayı unutmamak gerekir.

Birincisi, alanlar arasında atıf alışkanlıkları farklıdır. Tıp ve bazı yaşam bilimleri alanlarıyla beşerî bilimlerdeki yayın ve atıf örüntüleri aynı olmayabilir. İkincisi, genç bir araştırmacının atıf biriktirmek için daha az zamanı vardır. Bu nedenle farklı kariyer aşamalarındaki kişileri yalnızca ham atıf sayılarıyla karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.

Benim değerlendirmeme göre, Scopus'un en faydalı yönlerinden biri araştırmacının kendi akademik gelişimini zaman içinde izleyebilmesidir. Bir göstergenin tek başına yüksek olması yerine, araştırmacının alanına uygun biçimde nasıl geliştiğine bakmak daha anlamlı olabilir.

7. Scopus Hesabı Açarken ve Kullanırken Yapılan Yaygın Hatalar

Scopus'a yeni başlayanların dikkat etmesi gereken bazı noktalar vardır:

- Hesapla aboneliği karıştırmak: Kişisel hesabınızın bulunması, kurumunuzun aboneliğini otomatik olarak sağlamaz.

- Yazar profilini elle oluşturabileceğini düşünmek: Scopus yazar profilleri, indekslenen yayınların verilerinden oluşturulur. Eksik veya yanlış bilgiler için düzeltme talep edilmelidir.

- Her derginin Scopus'ta yer aldığını varsaymak: Bir derginin bilimsel görünmesi veya kendi internet sitesinde çeşitli indekslerden söz etmesi, tek başına Scopus kapsamını kanıtlamaz.

- Atıf sayısını bilimsel kaliteyle eşitlemek: Atıf miktarı, çalışmanın niteliğini değerlendirmek için tek başına yeterli değildir.

- Yanlış profili incelemek: Aynı isimli araştırmacılar bulunabileceğinden yayınların, kurumların ve yazar bilgilerinin kontrol edilmesi gerekir.

Özellikle bir dergiye makale göndermeyi planlayanlar, derginin Scopus kapsamını resmî kaynaklardan kontrol etmelidir. Bir derginin geçmişte indekslenmiş olması, her dönemde aynı kapsamda yer aldığı anlamına gelmez. Ayrıca bir derginin Scopus'ta indekslenmesi, gönderilen her makalenin kabul edileceği anlamına da gelmez.

8. Sonuç: Scopus Hesabı Açmak Akademik Yolculuğun Neresinde Duruyor?

Scopus hesabı açmak, akademik kaynakları takip etmek ve araştırma faaliyetlerini daha sistemli yürütmek isteyenler için yararlı bir başlangıçtır. Kişisel hesap oluşturma işlemi ücretsizdir; ancak tam erişim olanakları kurumsal aboneliklere ve sunulan özelliklere bağlıdır. Araştırmacı profili ise kişisel hesapla aynı şey değildir ve Scopus'ta indekslenen yayınlara göre oluşturulur.

Bunun ötesinde Scopus'u yalnızca akademik başarıyı sayılarla ölçen bir platform olarak görmek de eksik bir değerlendirme olur. Platformun sağladığı bibliyografik veriler, araştırmacıların literatürü izlemesine, bilimsel bağlantıları incelemesine ve kendi çalışmalarının görünürlüğünü takip etmesine yardımcı olur. Ancak akademik başarının bütün yönlerini tek başına açıklamaz.

Kadın ve erkek araştırmacıların deneyimlerini karşılaştırırken de aynı yaklaşım geçerlidir. Sayısal göstergeler ile toplumsal ve kişisel koşulları birlikte değerlendirmek, kalıplaşmış cinsiyet varsayımlarından daha açıklayıcıdır. Önemli olan, kimin hangi bakış açısına sahip olması gerektiğini varsaymak değil, farklı araştırmacıların deneyimlerini somut veriler ve gerçek yaşam koşulları üzerinden anlamaya çalışmaktır.

Forumda Tartışalım

1. Scopus hesabını açarken en çok hangi konuda zorlandınız: kayıt işlemi, kurumsal erişim, yayın arama veya yazar profilinizi bulma?

2. Sizce akademik başarı değerlendirilirken atıf sayısı ve h-indeksi gibi göstergelere ne kadar ağırlık verilmelidir?

3. Aynı akademik ölçütlerin farklı araştırma alanlarında ve farklı kariyer aşamalarında kullanılması sizce adil sonuçlar doğuruyor mu?

4. Kadın ve erkek araştırmacıların karşılaştığı fırsat eşitsizliklerini değerlendirmek için hangi somut veriler incelenmeli?

5. Scopus'ta yayınları görünmeyen veya atıf sayıları beklediğinden düşük olan araştırmacılara hangi önerileri verirsiniz?

Özellikle kendi deneyimlerinizi, kullandığınız erişim yöntemlerini ve karşılaştığınız sorunların nasıl çözüldüğünü paylaşmanız, bu konuyu araştıran diğer kişilere de yardımcı olabilir.

Kaynaklar

1. Scopus Resmî İnternet Sitesi - Kayıt, yayın arama ve araştırmacı bilgileri.

2. Elsevier: Scopus'a nasıl erişilir ve kayıt olunur? - Kişisel hesap oluşturma ve erişim adımları.

3. Elsevier Scopus Support: Yazar Profili Sık Sorulan Sorular - Profilin oluşumu, görünürlüğü ve düzeltme işlemleri.

4. Elsevier Scopus Support: Author Feedback Wizard - Yazar profili ve yayın bilgilerinin güncellenmesi.

5. DORA: Nicel Göstergelerin Araştırma Değerlendirmesinde Sorumlu Kullanımı - Atıf sayısı, h-indeksi ve diğer araştırma göstergelerinin sınırları ve sorumlu kullanımı.
 
Üst